A

Aleksiva Asistan

Çevrimiçi

k̆at̆u

Lazca (Genel)

İsim

Kedi (Felis catus). ◙ Pisi nau be k̆at̆u, / k̆ias gelaxedat̆u, / mak̆aina ç̆k̆omat̆u, / ğvanç̆k̆ilis goç̆k̆vidat̆u, / elçobaşa idat̆u, / qvili-qvali xvat̆at̆u, / qvilepe xvat̆aşk̆ule / t̆at̆epe ilok̆at̆u. (Xop.) ◙  K̆at̆u k̆riay, laç̆i boga moxeri. / Vidi do kamaft̆i, boşi oxori. / A xaft̆eri cari komevoxori. / Laç̆i aci, k̆at̆u aci, ma aci! (Arş.-Akatin) ◙ K̆at̆u haʒ̆i doxedun haşo daçxuri p̆icis k̆işis, abdezi eç̆opums: K̆uçxe ilosk̆ams, p̆ici ibons. Eger daçxuris oʒ̆k̆eduk̆o, ora k̆ai iven. K̆ap̆ula daçxuis noktu do gale oʒ̆k̆eduna, ora xai iven; mç̆ims dido, mtups – k̆işi yenna! (Ark.-Çikobava 1936) 


k̆at̆ust̆eri Uysal ve sokulgan, sırnaşık (kişi).

k̆at̆u-movarace Art̆. Kedi gibi nankör.

k̆at̆u-ğurast̆eri Art̆. Ölüm sessizliği. ◙ Ei çi si dok̆oreʒxi, vana k̆at̆u-ğurast̆eri nena var, şuri var! Mu iyasert̆u?

k̆at̆u xoderist̆eri Rezil rüsva olmuş (kişi).

k̆at̆u mundi va meçams Arş. Teklif edilen miktarın çok düşük olduğunu ifade eder.

k̆at̆u xrosk̆erist̆eri Ölü kedi gibi (sessizliği ifade eder). ◙ K̆at̆u xrosk̆erist̆eri nena var, şuri var!

k̆at̆ust̆eri dizvak̆u Ark. Kedi gibi ıslandı, sırılsıklam oldu.

k̆at̆u zvak̆eristeri Ark. Islanmış (süt dökmüş) kedi gibi. ◙ Mitik mutu giʒ̆vaşi k̆at̆u zvak̆eist̆eri ti mot dolimer. (Aksoylu)

k̆at̆ust̆eri uxosyars Kedi gibi bakmak, çekinip imrenerek uzaktan bakmak, kedinin ciğere baktığı gibi bakmak.

k̆at̆u [c]antxozu Arş. Ergenliğe girdi, rüyalandı. ◙ Amedi şk̆uni amseri k̆at̆u antxozu.

k̆at̆u gvaxu İş işten geçti. ◙ Bozomota dikomocu aşk̆va, k̆at̆u gvaxu. (Abaşişi, Xocaşi vd. 2014),

k̆at̆u yust̆u mtugi gyust̆u! Xop. Şansın dönmesi için tekrarlanır. ◙ Juventusis var acginas Trabzonspori hayde, k̆at̆u yust̆u mtugi gyust̆u, k̆at̆u yust̆u mtugi gyust̆u! (Abaşişi, Xocaşi vd. 2014)

k̆at̆uk k̆udeli na va gyusumez / donʒ̆ams / gyonʒ̆ams şeepe Ark., Xop. Üzerinde dur­maya ve tartışmaya değmeyecek kadar önemsiz şeyler. ◙ Arte mtuti do mgeri kok̆ages, mʒika nip̆aamites k̆at̆uk k̆udel na va gyonʒ̆ams şeepeşi. (Ark.) (K̆art̆ozia 1972).

Na zop̆on nenas ne k̆at̆uk k̆udeli gyonʒ̆aps neti coğorik mundi xup̆ups. Xop. Söylediğin sözlerin hiçbir değer ve önemi yok.

k̆at̆u ok̆obriʒ̆u Birisine gözdağı vermek için her olmadık şeyi bahane ederek çok sert tepki göstermek. ◙ Ma na bz̆iromsteri, si k̆at̆u va ok̆ogibriʒ̆un! Oxorca moonaşi, ar-muşi ndğas k̆at̆u ok̆obriʒ̆are. K̆at̆u va ok̆obriʒ̆ina, çkva p̆aç̆aurasteri na unon yeris dogdumes do egzdims. -Si şa goydelii, k̆at̆u muç̆o ok̆ibriʒ̆en? -Si mtiniti k̆at̆u çkar mu ok̆obriʒ̆are, heya işinen-ki, oxorca oxori skanişe amoonaşi, ar muşi ndğas mtini-vamtini a-jur gamudgare, muntxani ren sebebi moingonare do. (Ark.) (K̆art̆ozia 1972).

k̆at̆uk gilalasere! Atn. Saçma sapan konuşan kişilere söylenir. ◙ Peği mot ixap̆ar, k̆at̆uk gilalasere! (Qipşiz̆e 1939)

k̆at̆us mundi nuç̆k̆omi! Viʒ̆. Git kendi işini yap!


K̆at̆us motali avuşk̆ule k̆ai doʒ̆onute ti gyuç̆k̆omudoren. Viʒ̆. Kedinin yavrusu olunca sevincinden başını yemiş; çocuğunu abartılı seven ebeveynler için söylenir. (Abaşişi)

K̆at̆u mca zirasi tani kononçoray. Arş. Kedi süt bulunca ayrana burun kıvırır.

K̆at̆u na va nanç̆uşinen xorʒis var ʒadums. Kedi uzanamadığı ete bakmaz. [Atn.] (Marr 1910: 100-19)

K̆at̆u do coğoiti ar oxoişi renan, ama artikati var içinoman. Kedi ve köpek de ev halkından sayılır ama birbirlerini tanımazlar.

Çxoro mtugik k̆at̆u doşkidams. Ark. Dokuz fare kediyi boğar, el birliği edilirse en zor şeyler başarılabilir.

Vaypelapu k̆at̆uk martepeş oxoris mtugi ç̆opums. Ark. İşe yaramayan kedi komşunun evinde fare avlar. (Aksoylu)

Buyuği k̆at̆usti aven. Bıyık kedilerde de olur, erkeklik bıyıkla olmaz.

K̆at̆uk k̆udelis geiçinadumers. İt ite buyurmuş, it de kuyruğuna.

Bedava k̆at̆u(k) k̆at̆u(s) va meçams. Arş. Bedavaya kimse kimseye bir şey vermez.

Uça k̆at̆u kçe var ien. Kara kedi beyaz olmaz (huylu huyundan vaz geçmez).


Tekerleme: ◙ Xacişi k̆at̆u, ğocis nat̆a-mat̆u, sak̆afindi gat̆u, k̆ut̆u nalat̆u. (Viʒ̆.) ◙ Komoxt̆ana oşk̆omare, vana k̆at̆u nuşk̆omare. (Arş.) ◙ E verane kçe k̆at̆u, memat̆uk̆o mu p̆art̆u? Xepe govinz̆ik̆art̆u, hemen ali vak̆nart̆u. (Arş.)


Etimoloji :

= Megr. k̆at̆u < Erm. կատու katu "kedi"

Son güncelleme : 10.06.2026
Sorun Bildir

Bu kelimede hata veya eksiklik mi buldunuz?