laç̆i
layç̆i Atn.
1. Köpek, it (Canis familiaris). ◙ Laç̆i urasi, amiti ğurun him çoi. ◙ Laç̆i nok̆oratna konok̆orit, ma komevok̆orana va mogoʒ̆apaten. (Art̆.) ◙ Hişeni şk̆uni bazi malcepe it̆urt̆ey, yani, zura laç̆i şinaxumt̆ey. Mcveri zura kort̆uk̆o ek̆vouy do zura laç̆i var ek̆vouy. Ogine zat̆i mutxa‘rt̆u, ju laç̆i p̆ot̆e va moʒ̆umt̆ey. Ar oxori ju laç̆i iert̆u, ama ju laç̆i p̆ot̆e va moʒ̆umt̆ey; a laç̆i! Ju laç̆i moʒ̆u yasax’ort̆u. Ayni oxorişa ju laç̆i diuk̆o arti laç̆epe gvapina, oşk̆idamt̆ey. (Art̆.)
2. mec. Aşağılık, adi; görgüsüz, kaba, laf anlamaz. ◙ Morderi bozomotak “e layç̆i badi-ya, ma ʒ̆iʒ̆ilas memçat̆ui-ya do baba muşis ubecğu. ◙ Bo si mali mi mekçay, sk̆anist̆eri laç̆işa? / K̆ork̆ot̆i dogixeni, giyoxare k̆aʒ̆işa.
laç̆ist̆eri 1. İt gibi; adi, aşağılık. 2. (bitkiler için) hastalıklara, olumsuz hava şartlarına dayanıklı ve ekstra bakım gerektirmeden gelişip yayılan. ◙ Kivi laç̆ist̆er on, abiçoraşi goynk̆oren, muti var ağoden.
laç̆i k̆ut̆avi 1. Köpek yavrusu, enik. 2. Küçük çocuklara sevgi yollu söylenir.
laç̆i-ʒ̆ameri Köpek leşi.
laç̆i-ʒ̆amerist̆eri Köpek leşi gibi (kötü durumda, berbat).
laç̆işi dorineri Köpeğin doğurduğu, it oğlu. ◙ Çoi vort̆ik̆o vros' ort̆u; bere-bura gopineri. / Xvala gza moy cemodgini, be laç̆işi dorineri! (Akatin)
laç̆i maliari (osuri, oxorza, k̆oçi ...) Uyuz köpek (gibi kadın, adam vs.).
laç̆işi taseri Köpek dölü.
laç̆i taseri do ğeci dorineri! Köpeğin dölü, domuzun doğurduğu (çocuklara kızgınlıkla söylenir).
laç̆i ksini Sözlerinin hiçbir ağırlığı, toplumsal karşılığı olmayan (kişi).
laç̆işuk̆u va dodvalu Köpek kadar bile olsun değer vermemek. ◙ Yazi furunepe komolicibey. / Ort̆ay a ndğa luu, lobca va cibey. / Muti va mazit̆en mati kemibey. / Laç̆işuk̆u va domduman e sk̆iri. (Akatin),
laç̆i k̆ok̆ot̆ist̆eri Köpek yalı gibi, lezzetsiz ve bulamaç halinde yemek.
ʒ̆ameri laç̆i gale var cit̆oçen Havanın çok kötü olduğunu ifade eder (bu havada it bile sokağa atılmaz). ◙ Hast̆eri afrat̆i ʒ̆ameri laç̆i gale va cit̆oçen.
laç̆i cezgu! Kahretsin! ◙ P̆ot̆e korba va miz̆ğu, e laç̆i cezgu Ğvandi! (Akatin)
ungri laç̆i Deneyimli, yabani hayvanlara karşı sürüyü korumasını bilen köpek.
salaxana laç̆i Sokak köpeği, sahipsiz köpek.
leşiari laç̆i Yabani bir hayvanı boğmuş, leş kokusu almış köpek.
Laç̆i k̆udeli ak̆nasi omç̆vetelaşa gionay. İtin kuyruğundan tutarsan seni çöplüğe götürür. (Arkadaşlarını iyi seçmezsen kendini kötü bir vaziyette bulabilirsin).
Laç̆i na ʒ̆amu toruy. Arş. İti kim öldürdüyse o taşır.
Layç̆i olaluşeni, biga ovaluşeni. İt havlamaya, sopa sallamaya yarar; it ürür kervan yürür.
Laç̆i elişinasi biga xe dikaçare. İti an çomağı hazırla!
Olalu na var uşk̆un laç̆i, mç̆apu nek̆naşa komoonay. Havlamayı bilmeyen köpek çakalı kapıya getirir. (İşini bilmeyen insanlar daha büyük zararlara sebep olabilirler).
Xark̆işi laç̆ite na gulun manguri xe koxvosk̆udun. El ipiyle kuyuya inilmez.
Avlaşi laç̆i p̆anda laç̆ina. Avlunun köpeği her zaman köpekçiktir.
< lak̆i = Megr. lak̆vi, Gürc. ლეკვი lek̆vi "enik". Merkez Diyalektinde lak̆i kelimesi lak̆idanz̆i ve lak̆itipi gibi bazı bitki adlarında korunmuştur, ancak tek başına anlamı bilinmez. Doğu Diyalektinde Megrelceye paralel olarak *lak̆vi formu beklenirdi.
Bu kelimede hata veya eksiklik mi buldunuz?