çona
kyona Viʒ̆., Ark.
1. Işık, nur, ziya. ◙ Ok̆omʒ̆upasi, şuşeli lamba it̆urt̆ey, himuşi çonate dersi içalişamt̆u. (Anç̆a) → te
2. ünlem (Sevgi sözü) Işığım, canım! ◙ Derebaşi ikteran didalepe. / Avi uʒ̆vi mo mexumt̆ay kvalepe. / Mi momalen dei oʒ̆er gzalepe. / Hey mi nalen çona Kaşk̆ari şk̆imi?! (Akatin) ◙ Dunya ğurati kozun, mo xesap̆umt çonape. (Anç̆a) ◙ Guri doloç̆veri viktert̆i ğoma. / Mişk̆urt̆u çi ma aoropen çona. (Anç̆a)
3. Aydınlatma aracı. ◙ Çonati vap̆a ien do alet̆riğinape muti konna it̆ey ogoruşa. ◙ Dolumcasi çona komevudumt̆it. Şuşeli lamba vuǯomert̆it, gazyağite iç̆vert̆u.
4. Aydınlık. ◙ Huy ç̆veri sk̆ani vikter. / Ar mǯupi vor ar çona. / Muşa ceft̆i zuğaşa? /Hişo kovort̆i ona! (Anç̆a)
e çona (kısa formu e ço) Ey ışığım, canım! ◙ Ma va pşvar e çona, ma huy pşk̆omi, va pşvare. (Art̆aşeni Texts) ◙ Si nam çour' or e çona? (Art̆aşeni Texts) ◙ E ço, a ʒ̆ari komomiği da.
e çona ... şk̆imi Ey sevgili ...-um. ◙ E çona bere şk̆imi! Ey sevgili çocuğum!
çona medvinu Işığı yakmak. ◙ Çona medvineri miğun çi mʒ̆upi oxori var amomalasen dei. Huy a golaxt̆i, çona konuzun oxori şk̆imi. (Ğvandi)
çona mexrosk̆(in)u Işığı sön(dür)mek. ◙ Him ora nepe nǯoru, Vica do Ğvandi ona. / Dersi var içalişay, mexrosk̆u it̆uy çona! (Anç̆a)
çona goşk̆oru Sabaha karşı ufukta oluşan aydınlanma. ◙ Rak̆anepe çona goşk̆oruk̆osi murunʒxiti k̆aibi diert̆u.
çona colva Gün ağarmak, aydınlanmak, ışımak. ◙ Rak̆anepe çona cext̆uk̆osi eviselert̆it.
çona nuzun Işık yanıyor. ◙ Çona konuzun do xolo mʒ̆upi ien.
çona ok̆orobu Ölüme yakın gezip dolaşmak. ◙ Vidaten, gza cebrert, moxt̆asi ora. / Andğa doloxt̆asen, na ext̆u mcora. / Toli p̆ri-odvare k̆orobar çona. (Anç̆a)
çona mek̆vateri Işığı kesilmiş; talihsiz, kadersiz.
çona cextimu Gün ışımak. ◙ Memak̆açu şuri andğa do ğoma. / Amseriti dotanu, kocext̆u çona. (Anç̆a)
çona cedvalu Işık vurmak. ◙ Domordu ar Xasani Ğvandi kocedu çona. (Anç̆a)
(ar mitişa) çona oziru Faydasını görmek. ◙ P̆ap̆uşa, babaşa va bziri çona. (Anç̆a)
çona metanu 1. Işık tutmak, aydınlatmak. 2. Işık olmak, hayatını aydınlatmak. ◙ Mʒ̆upi dunya şk̆uni çona memitaney. (Anç̆a)
çona uziramu Gün (yüzü) görmemiş, şansız, talihsiz.
daçxuri çona Ateş ışığı. ◙ Haşo kogolovidumt̆i p̆işi, ptxumt̆i. Daçxuri çonate haşo gamap̆ʒ̆ert̆i do haşo daçxuri çonate. Çona komevudvinamt̆i.
→ kyona
Bu kelimede hata veya eksiklik mi buldunuz?